Daily Archives 4 sierpnia 2015

Magnetosfera – dalszy opis

Istnienie ziemskiego pola magnetycznego miało doniosły wpływ na ewolucję życia, albowiem od stanu tego pola zależy stopień napromieniowania Ziemi. Dowiedziono metodą paleomagentyzmu {„magnetyzmu kopalnego”, czyli istniejącego w dawnych epokach geologicznych), że w historii Ziemi nie tylko zmieniało się usytuowanie biegunów magnetycznych, lecz także, iż bieguny te niejednokrotnie „zamieniały się miejscami”, to znaczy biegun magnetyczny północny stawał się południowym i odwrotnie, co poprzedzały – najprawdopodobniej – okresy całkowitego zaniku pola magnetycznego. Wówczas to intensywność promieniowania dobiegającego z kosmosu poważnie wzrastała. Wskutek tego następowało również wzmożone, wtórne, promieniowanie „tła” (naturalnego promieniowania Ziemi), a to z kolei musiało wywierać przez tzw. mutację (czyli „odchylenia”) ważny wpływ na genetykę żywych organizmów. Przypuszcza się, że właśnie te wahania pola magnetycznego były pośrednio istotnym motorem ewolucji.

Magnetosfera

Promieniowanie korpuskularne Słońca, które chroni przed zgubnym promieniowaniem kosmicznym, samo jest zarazem niebezpieczne dla życia, choć w mniejszym już stopniu. Ochrony przed „wiatrem słonecznym” dostarcza naszej planecie jej pole magnetyczne, zwane także magnetosferą. Zależnie od stanu aktywności Słońca magnetosfera po stronie Ziemi zwróconej ku Słońcu waha się w granicach 50-80 tys. km, a więc jest strukturą niejako „drgającą”: przy największej aktywności Słońca energia plazmy słonecznej „odpycha” magnetosferę, przy aktywności mniejszej – magnetosfera sięga dalej. Po stronie Ziemi odwróconej od Słońca magnetosfera jest jakby „odwiewana” w przestrzeń na odległość ponad milion kilometrów. To elastyczne reagowanie magnetosfery skutecznie zapobiega przedostawaniu się cząstek wiatru słonecznego na powierzchnię Ziemi. Mimo to, określonej ilości tych cząstek udaje się przedostać przez tę barierę. Ale zagęszczające się linie sił pola magnetycznego Ziemi tworzą nową „pułapkę”. Są to tzw. pasy van Allena – jeden na wysokości 20 tys. km, drugi na wys. 6000 km, gdzie cząstki wiatru słonecznego krążą po spiralnych orbitach między biegunami magnetycznymi Ziemi (Ditfurth, 1976: świdziński, 1977).