Człowiek społeczno-kulturowy: ewolucja pozagenowa

Immanuel Kant próbował odpowiedzieć na pytanie, czy rodzaj ludzki kroczy wciąż ku lepszemu. Ujmując problem abstrakcyjnie powiada on, że „Istnieją trzy możliwe odpowiedzi. Po pierwsze – stały rozwój. Po drugie – ciągły upadek. Po trzecie – kroczenie w przód na mniej lub więcej równym poziomie”. (Wg Józefa Piepera „Nadzieja a historia”. IW PAX, Warszawa 1981, s. 1).

Zdaniem Kanta cofanie się ku gorszemu jest po prostu niewyobrażalne, gdyż w pewnym jego nasileniu ludzkość sama siebie zniszczy. Dla realistycznego myślenia historycznego coś takiego nigdy zajść nie może. Do czasu Hiroszimy ludzkość mogła dzielić z Kantem to przeświadczenie…

W świetle tego wydarzenia wymaga przewartościowania dotychczasowe spojrzenie na człowieka. Rozwój tego, co było uprzednio dane ożywionej materii, a więc ewolucja, stanowi prawo ponadczasowe i dokonuje się w obrębie tego, co jest swoiste i ludzkie. Ewolucji ulega również życie duchowe. W tym świetle patrzymy na człowieka nie tylko jak na strukturę somatyczną, która powstała w toku milionów lat ewolucji, i którą to strukturą, zbliżoną do mechanicznej, jest, lecz także jak na strukturę etyczną i duchową, stale ewoluującą.

Ewolucja jednak, jako podstawowe prawo przyrody, nie ma charakteru przebiegu linearnego, lecz falowy – po spirali rozpatrywanej trójwymiarowo. Oznacza to, że zachodzą w tym procesie punkty ekstremalne, wzlotów i upadków, podobnie jak w życiu każdej jednostki. Z tego punktu widzenia powiedzieć trzeba, że potencjał inteligencji ludzkiej w zakresie techniki osiągnął pułap bardzo wysoki, natomiast niepokojem musi napawać fakt, że ciągle nie wiemy, co człowiek jako istota wolna i odpowiedzialna pocznie z tą ogromną potęgą. Rozum ludzki i rozum globalny potencjalnie może, a we własnym interesie powinien, przeciwstawiać się myślą i czynem osiągnięciu dolnych ekstremów owej modelowo przyjętej spirali czy też „sinusoidy”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>