Człowiek jest systemem autonomicznym, ale otwartym

Funkcjonuje dzięki wymianie energii i Informacji z otoczeniem. Zdolny jest też do aktywności spontanicznej, tworząc samodzielnie coraz wyższe poziomy organizacji. Człowiek nie jest więc jedynie bierną rzeczywistością wprawianą „w ruch” przez siły zewnętrzne. Nie do przyjęcia jest zatem model behavio- rystyczny, traktujący człowieka jako dobrze naoliwionego robota.

Czy te problemy wiążą się z akceptacją determinizmu dziejów i zakwestionowaniem wolnej woli jednostki lub z ograniczeniem jej zakresu – nie podejmiemy się rozstrzygać. Jednak, jak mówi Antoni Hoffman, zarzuty, że takie rozumienie historii automatycznie odbiera człowiekowi wolność i dlatego jest niemoralne i zle albo fałszywe, bo każdy człowiek wie, że jest wolny i nie zdeterminowany w swoich działaniach przez żadne prawa ani konieczności historyczne – przypominają zarzuty wysuwane wobec koperni- kanizmu. Argument o istnieniu wolnej woli ludzkiej jest prawdziwy, ale raczej nieistotny w tym wypadku. Od wolnej woli uczonego, owszem, zależy, ile napisze czy wykona prac. Ale mimo to przyrost liczby publikacji naukowych na świecie odbywa się zgodnie z prawem wzrostu wykładniczego.

W swoich rozważaniach metodologicznych Bertalanffy pisze, w ślad za Arturem Eddingtonem: „Głęboko się mylimy, gdy sądzimy, że dowiadując się wszystkiego o jedności, dowiadujemy się wszystkiego o dwu. Mylimy się, aczkolwiek Istotnie 1 + 1=2, ale nic jeszcze nie wiemy o owym „i”, a może to ono właśnie jest najważniejsze. Badajcie wzajemne związki między rzeczami i procesami”. To ostatnie zdanie stanowi jego hasło.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>