Czym jest dobro, a czym zło cz. II

Uświadomienie sobie biologicznego tła stosunków międzyludzkich ma więc doniosłe znaczenie. Etyka jednostek, a co za tym idzie – społeczeństw {choć nie jest to suma prosta), to w świecie ludzkim zespół naukowo opisanych (normatywnych dla praktyki) norm, nakazów i zakazów, stanowiący system regulujący stosunki wewnątrzgatunkowe – międzyludzkie i społeczne (prawo). Żadna też filozofia i ideologia nie obchodzi się bez etyki jako integralnego składnika systemu.

Rzadko jednak zdawano sobie sprawę z tego, że etyka ma także sens biologiczny, a badanie tego sensu dla samej etyki może mieć ważkie znaczenie. Modelowe i biegunowe zarazem pojęcia w etyce to „dobro” i „zło”. Jakkolwiek zdajemy sobie sprawę, że i te pojęcia – ich treści – podlegają historycznym i kulturowym zmianom, to przecież w zasadniczych zarysach ludzkość przydaje tym pojęciom treści stałe i niezmienne, w większości, niezależnie od różnic historyczno-kulturowych, uznawane za słuszne.

Pojęcia te odnoszą się przy tym nie tylko do zewnętrznego wyrazu „zła” i „dobra” między ludźmi, ale także i do przeżyć psychicznych i intencjonalnych, obiektywnie bardzo trudno wymiernych.

Dość powszechnie utarł się pogląd, że „człowiek jako taki” wcale się nie zmienia. Jak przed tysiącami lat, tak i dzisiaj miotany jest tymi samymi popędami i instynktami, podobnie pragnie, tęskni, kocha i nienawidzi. Wyznaje te same – w gruncie rzeczy – ideały etyczne i podobnie im w codziennej praktyce zaprzecza, pragnie pokoju, a prowadzi wojny, zwykle dobrze rozróżnia dobro i zło, częściej czyniąc to drugie. Pogląd taki, choć obiektywnie uzasadniony, jeśli by na nim poprzestać – wiedzie do „filozofii rezygnacji” w sferze etyki i pesymistycznego widzenia przyszłości, zwłaszcza w dobie obecnej, kiedy rozdżwięk między etyczną a materialno-cywilizacyj- ną dojrzałością człowieka jest tak duży i groźny.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>