Hydrosfera

Hydrosferą nazywamy zasoby wodne naszej planety, a więc morza i oceany, akweny i cieki lądowe oraz lądowe wody wgłębne (podziemne). To określenie hydrosfery jest o tyle umowne, że w całkowity zasób wodny należałoby jeszcze wliczyć wodę lodowców (lodowce i lądolody pokrywają aż 11% powierzchni Ziemi), atmosfery i wodę „uwięzioną” w żywych organizmach biosfery. Ogółem wody zajmują aż 75% powierzchni globu, w tym morza i oceany 71%. W tym całkowitym zasobie nikły, bo wynoszący zaledwie 3,5%, udział ma woda słodka, przy czym aż 69% tej wody z różnych względów nie jest wykorzystywanych przez człowieka, W istocie można by więc nazwać naszą planetę bardziej „wszechoceanem” niż „ziemią”.

Klimat naszej planety przemożnie kształtowany jest przez 11 % lodowców i lądolodów. Dzięki swym właściwościom odbijają one niemałą część promieniowania słonecznego, przez co biorą ważny udział w bilansie energetycznym planety.

Przebieg i kształt wielu zjawisk geofizycznych składających się na „życie” Ziemi bezpośrednio związany jest z hydrosferą, ponieważ pozostaje ona w stałych i wielce skomplikowanych zależnościach (obustronnych) z wszystkimi składnikami przyrody ziemskiej – zarówno ożywionej, jak i nieożywionej.

Wszechocean jest w stanie nieustanych, bardzo złożonych ruchów, jak przypływy i odpływy, falowanie, różne prądy morskie (powierzchniowe, głębinowe i przydenne, konwekcyjne itp.): powodują też one proces abrazji, czyli niszczenia brzegów (erozja morska). Również wody lądowe swą działalnością erozyjną wywierają istotny wpływ na powierzchnię Ziemi. W sumie hydrosfera wpływa na klimat i pogodę, biogeochemiczne krążenie sub- stancji, a nawet – pośrednio – na ruchy górotwórcze i zjawiska tektoniczne.

Woda jest substancję najbezwzględniej decydującą o życiu biologicznym. Jej najważniejszym składnikiem jest tlen (85,8%). W wodzie egzystują też główni producenci tlenu atmosferycznego (okrzemki dostarczają go aż 70%). Woda wszechoceanu jest mieszaniną wielu związków chemicznych i występują w niej prawie wszystkie znane w przyrodzie pierwiastki, także metali rzadkich. Jej główną cechą jest zasolenie (średnio 3,5% różnych soli, głównie soi kuchennej, chlorków oraz siarczanów wapniowych, magnezowych i potasowych).

Roczna produktywność mórz i oceanów kształtuje się na poziomie 2,7-1010 ton substancji organicznych. Na lądzie ta produktywność jest większa i wynosi 3,1-1010 ton. Z oceanu światowego ludzkość uzyskuje rocznie zaledwie 70 min ton substancji organicznych (W. A. Kowda, 1976: Herlin- ger, 1978: Świdziński, 1977).

Nauka twierdzi, że życie poczęło się w wodzie. I zapewne nie przypadkiem niektóre płyny fizjologiczne organizmów wyższych przypominają swym składem wodę morską (np. osocze krwi, wody płodowe, łzy, pot). Również płyny fizjologiczne zastępujące krew mają skład podobny do wody morskiej. Woda stanowi zasadnicze tworzywo organizmów (np. krążkopła- wy zawierają aż 98,2% wody).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>